Engelli Hakları

ENGELLİ HAKLARI

  1. SU İNDİRİMİ :  Her belediye uygulamak zorundadır.
  2. DİGİTÜRK İNDİRİMİ :    %40 ve üzeri engellilerle %50 indirimlidir. Bu hakkı istediğiniz bir kişinin bu indirimi kullanmasını sağlayabilirsiniz.
  3. ŞEHİR İÇİ ULAŞIM : Belediye otobüslerinden %40 ve üzeri engel oranına sahip olanlar ücretsiz, ağır engelli ibareli raporu olanlara kendisiyle birlikte olan refakatçi da yararlanır.
  4. EKPSS Y GİRME HAKKI : %40 ve üzeri tüm engellilerin sınava girme hakkı vardır.
  5. GELİR VERGİSİ İNDİRİMİ : %40 ve zeri tüm engelli çalışan ve engelli çocuğu olan çalışanlar lir vergisi indiriminden yararlanır. Serbest çalışanlarda bu haktan faydalanır.
  6. TTNET UYDUNET ve TURKCELL SUPERONLİNE: Bu hizmetlerde de indirim mevcuttur.
  7. ORTA ÖĞRETİMDE ORTAK SINAVLARDAN MUAFİYET : Orta ve ağır düzeyde zihinsel  yetersizliğe sahip engelli öğrenciler ortak sınavından muaftır. Görme engelliler ve az görenler için sınav süresine ek süre verilir.
  8. ERKEN EMEKLİLİK : %40 ve üzeri çalışan engellilere (kamu personeli ve özel sektörde çalışanlar ) erken emeklilik hakkı verilmiştir.
  9. EMLAK VERGİSİ MUAFİYETİ : 200 metrekareyi geçmemek şartı ile tek evde emlak vergisi muafiyeti vardır. Evin engelli bireyin üzerine olması şartı vardır.
  10. ŞEHİRLER ARASI OTOBÜSLERDE İNDİRİM : %40 ve üzeri engelliler için %30 indirim mevcuttur. İnternetten bilet alımlarında indirimli bilet alınamıyor. Bazı firmalar “bir otobüste bir engelli için yapıldığını” söyleyebilir.
  11. THY İNDİRİMİ : %40 ve üzeri engelliler için %25 indirim mevcuttur. Ancak ekonomik bilet alanlar , internetten bilet alanlar bu indirimden faydalanamıyor. Tekerlekli sandalyede olanlar tek başına seyahat etme özgürlüğüne sahip değillerdir. Ayrıca görme ve işitme engellerinin ikisine birden sahip olan kişilerin yanın refakatçi bulunmalıdır.
  12. MUAYENEDE ÖNCELİK : Tüm hastanelerde muayene öncelik hakları vardır.
  13. DEVLET TİYATROLARINDA İNDİRİM : Ücretsiz izleme hakları vardır. Bazı özel sinemalarda ve tiyatrolarda indirim mevcuttur.
  14. MÜZE VE ÖREN YERLERİNDE İNDİRİM :  %40 ve üzeri engellilere giriş ücretsizdir. Özel işletilen müze ve tarihi yerlerde indirim hakkı vardır.
  15. ÖTV ve MTV MUAFETİ : %90 ve üzeri engelliler için ÖTV ve MTV muafiyeti yeni araç alma hakları vardır. Kendisi H sınıfı ehliyet sahibi olup “özel donanımlı araç kullanabilir” ibareli sağlık kurul kararı alanlarda gerekli tadilatları yaptırarak ÖTV ve MTV muafiyetli araç alabilirler. Ayrıca bu kişiler özel tertibat engelli aracı ithali ile yurt dışından araç getirebilirler. İşitme engelliler bu haktan yararlanamazlar.Ancak araçlarının arkasına işitme engelli sticker takmalıdırlar. ÖTV indirimli araç alımlarında KDV indirimine özel düzenleme bulunmamaktadır.
  16. ENGELLİ PARK YERLERİ : Engelli araç park yerlerine park etmek dışında otobanlarda 15 dk kadar aracımızı yol kenarına çekebilirsiniz. ÖTV indirimli aracınız için belediyeden evinizin önüne PARK YERİ talep edebilirsiniz.
  17. TCDD İNDİRİMİ : %40 ve üzeri engellilere %50 indirimli ulaşım imkanı veriyor. Ağır engelliler için bir refakatçi sida %50 indirimli ulaşımdan faydalanır.
  18. HASTA BEZİ : 2 yaşını dolduran çocuklar için 2 yıllık tek doktor imzalı raporla aylık 120 adet bez ödeneği alınmaktadır.
  19. CEPTELEFONU HİZMETLERİNDE İNDİRİM : Turkcell, Türktelekom ve vadafone da engellilere özel tarifeler vardır.
  20. 18 YAŞ ÜSTÜ ENGELLİK MAAŞI : Yaşı 18 in üstünde olan başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettirmeyecek şekilde engelli olduklarını sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, herhangi bir geliri olmayan kişilerden, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfınca muhtaç olduklarına karar verilenlere, muhtaçlık hali devam ettiği sürece aylık bağlanacak. 18 yaşını tamamlamış engellilerden, talep etmesine rağmen, Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilmemiş olanlar için aylık bağlanacak. Nafaka bağlanmış yada bağlanacak kişiler, bu düzenlemenin kapsamı dışında olacak. Hane geliri kişi başına asgari ücretin üçte bir oranında düşmelidir.
  21. 18 YAŞ ALTI ENGELLİ YAKIN MAAŞI : 18 yaşını tamamlamamış engelli olan yakınlarının bakımını üstlenenlerden, geliri hane içinde kişi başına düşen ortalama askeri ücretin 3 de birinden daha az olanlara aylık bağlanacak. 18 yaşını tamamlamamış engelli aylıklarında, engelli yakınları da genel sağlık sigortası kapsamına alınacaktır.
  22. ÜNİVERSİTEDE ENGELLİ ÖĞRENCİLER : Üniversitede okuyan engelli öğrenciler ilk yıllarında KYK’ başvurmalıdırlar. Engelli öğrencilere üniversite girişinde ek puan verilir. Bazı üniversitelerde engelli öğrencilere indirim uygulanmaktadır. Açık öğretim fakültesinde ise hiçbir ücret ödenmemekte, gereken sürede bitiremeyenler öğrenci harcıda engel oranlarında indirim yapılarak ödeme yapılmaktadır. Üstün yetenekli çocukların YÖK tarafından değerlendirilmesi sonucu uygun görülmesi halinde YGS ye girmeden güzel sanatlar bölümüne kayıt olma hakkı getirilmiştir. Bu nedenle Otizmli  üstün yetenekli çocuklarda bu haklardan yararlanabileceklerdir.
  23. EVDE BAKIM HAKKI : Ağır engelli olup yasaya göre uygun şartları taşıyan engelli çocuk annelerine “evde bakım ücreti” ödenir
  24. NÖBET MUAFİYETİ : Kamu kurumunda çalışan engelli çocuğu olan memur anne ve balara nöbet ve mesaiyi muafiyeti vardır. Bakıma muhtaç yakını olan çalışanlara günlük bakım izni konusunda kolaylık tanınması sağlanmıştır. TSK’ da görev yapıp bakıma muhtaç engelli çocuğu olan muvazzaf asker ve sivil çalışanlara muafiyet hakkı tanınmıştır.
  25. ANNELERE ERKEN EMEKLİLİK HAKKI : Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunan annelerin yasanın yürürlüğe girdiği 28 Eylül 2008’ den sonraki kalan sigortalılık sürelerinden dörtte bir oranında indirim yapılır. Bu haktan SSK, BAĞKUR, Emekli Sandığı, Tarım işçileri ve İsteğe bağlı Sigortalı olan anneler yararlanır.
  26. ÖZEL EĞİTİM HAKKI : Alınan raporla özel eğitim alması gerektiği belirtilen engelli çocuk için (engelli oranı en az %20 olmalı ) Rehberlik Araştırma Merkezlerinin değerlendirilmesi sonucu özel eğitim imkanlarından yararlanır.
  27. YETİM AYLIĞI VE ENGELLİ MAAŞI ALANLAR : Aylık almaya hak kazanacak şekilde engelli olduğunu belgeleyen çocuklardan yetim aylığı alanların geliri, engelli olması nedeniyle ödenecek aylıktan daha düşük ise aradaki fark hazine tarafından kapatılacaktır.
  28. TAYİN HAKKI : Bakmakla yükümlü olunan kişinin durumu sağlık kurullarınca belirtildikten sonra kamu personeli olan anne, baba ve kardeş (vasi olarak şartı var ) için atmaya esas karar oluşturur.
  29. ENGELLİ MEMURUN NÖBET DURUMU : Engelli memura kendi isteği dışında gece nöbeti ve fazla mesai hizmeti yaptırılamaz.
  30. BAYİLİKLER : En az 1 yıllık vergi mükellefliği bulunan %40 ve üzerindeki sağlık kurulu raporu olan her engelli birey milli piyango genel müdürlüğü tarafından verilen sayısal loto bayiliklerini alabilirler.
  31. REFAKAT İZNİ : Çocuğunuzun bakıma muhtaçlık olduğu hallerde doktor tarafından “bir kişinin refakatlı bakımına muhtaç olduğu ” hakkında sağlık raporu verilirse yararlanılır. Refakat izninde 3 aylık ücretli izin kullanabilir. Gereği halinde bir kat uzatılabilir ve bu izin amir inisiyatifine bırakılmıştır. Sağlık kurulu kararı çıktığı gün izin başlar. Muvazzaf askeri personel için de refakatçi uygulaması TEMMUZ 2012’de 3 ay ile sınırlandırılmış, bu iznin devamında 6 ay aylıksız izin hakkı verilmiştir.
  32. ENGELLİ MEMURUN : 10 – 16 Mayıs Sakatlar haftasının ilk günü ile 3 aralık Dünya Engelliler gününde engellilere yönelik faaliyet gösteren konfederasyon bağlı federasyonlar ve derneklerin kamu görevlisi olan yönetim kurulu üyeleri ile kamuda görev yapan tüm engelliler idari izinli sayılacaktır. Olumsuz hava koşulları nedeniyle valiliklerce okulların tatiledilmesi halinde aynı bölgedeki kamu görevlisi engelliler belirtilen tatil süresince idari izinli sayılacaktır.
  33. SENELİK İZİN KULLANMA HAKKI : Gn Kur Bşk lığının “Engelli Yakını Olan personel ”konulu emrinde “Engelli yakını olan personelin amirlerin inisiyatifi ile yıllık ve mazeret izinlerini parçalara bölerek, diledikleri tarihlerde kullanmaları gibi hususlarda kolaylık sağlayabileceği ”bildirilmiştir.
  34. HASTALIK İZNİ : TBMM de kabul edilen madde evli olmaması şartı ile %70 ve üzeri engelli çocuğu olan memurlara hastalık raporu ile belgelendirilmeleri halinde 10 güne kadar mazeret izni verilir.
  35. İSTİHDAM : Elli ve üzeri çalışanı bulunan özel sektör şirketlerinde % 3 engelli personel çalıştırılmaktadır. Bu personelin sigorta priminin tamamı, %3 lük yasa kotasının üzerinde engelli personel çalıştıran özel şirketlerin fazladan çalıştırdıkları engelli personele ait sigorta primlerinin de tamamı işsizlik sigortası fonundan karşılanmaktadır.
  36. TOKİ : Toki kampanyalarında uygun şartları taşıyan engellilere öncelikle engellilere ait kuraya katılma hakkı verilir. Bu kurada kendilerine ev çıkmayanlar ikinci olarak genel kuraya katılma hakları vardır.
  37. OTURULAN KONUTTA DÜZENLEME YAPILMASI : Engellilerin yaşamı için zorunluluk göstermesi halinde, proje tadili kat maliklerinin en geç üç ay içerinde yapacağı toplantıda görüşülerek sayı ve arsa payı çoğunluğu ile karara bağlanır. Toplantını bu süre içerisinde yapılmaması veya tadilat talebinin çoğunlukla kabul edilmemesi durumunda, ilgili kat malikinin talebi üzerine bina güvenliğinin tehlikeye sokulmadığını bildirir komisyon raporunun istinaden gerekli mercilerden alınacak tasdikli proje değişikliği veya kroki taleplerinin en geç altı ay içerisinde sonuçlandırır.
  38. ENGELLİ SPORCULAR:  Engellilerin profesyonel olarak spor yapmaları için Devlet Bakanlığına bağlı Engelliler spor federasyonu vardır. Ulusal ve uluslar arası yarışmalarda madalya alan engelli bireyler YGS olmadan yerleşme hakkı verilmiştir.
  39. İŞİTME ENGELLİLER : İşitme engelli öğrenciler meslek liselerine sınavsız yerleşebilmektedirler. Ayrıca işitme engellilere okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretimde gündüzlü ve yatılı eğitim hizmeti verilmektedir.
  40. ÇALIŞAN ENGELLİLER: Engellilerin çalıştığı kamu kurum ve kuruluşu özelleştirme kapsamındaysa, kapatma ve tasfiye halleri dışında engelli vatandaşlarımız işten çıkartılamaz. Kapatma veya tasfiye halinde işine son verilen engelli vatandaşlar illerindeki Türkiye İş Kurumuna başvurmalıdırlar. Bu durumda iş kaybı tazminatı, kurumun diğer çalışanlara tanıdığın hakların iki katı oranında ödemektedir. Engelliler engelliklerini artırıcı işlerde çalıştırılamaz. İşveren iş yerinde engelli çalışana uygun önlemler almak zorundadır.
  41. ARAÇ MUAYENE : Araç muayene istasyonlarında engellilere öncelik hakkı vardır. (ÖTV indirimli araçlar için)
  42. ENGELLİ SEÇMENLER : Seçimlerde oy kullanacak engelliler için gerekli önlemlerin alınması zorunludur.
  43. MESLEK EDİNDİRME : Halk eğitim merkezleri, Türkiye İş Kurumu , KOSGEB gibi kamu kurumlarında engellilere özel meslek kursları açılmakta, bu kursları bitiren engellilere iş yerleştirmede öncelik tanınmaktadır.
  44. ENGELLİ MAAŞLARI VE HACİZ : Engelli bireyin aldığı sosyal yardım kapsamındaki maaşlar haciz edilemez.
  45. DENİZ YOLLARI ULAŞIM : Deniz yolları ulaşımda %40 ve üzeri engellilere indirimli tarife uygulanmaktadır. %40 ve üzeri engellilere ücretsiz seyahat hakkının uygulama usulleri ilgili bakanlıkların çıkartacakları yönetmelikle belirlenecektir. Buna göre ağır engelli bireyin yanındaki bir refakatçi side ücretsiz seyahat hakkından yararlanabilecektir.
  46. ENGELLİ KİMLİK KARTI : Tüm bu haklardan yararlanmak için “engelli kimlik kartı” beyanı yeterlidir. Daha önceden “Özürlüler İdaresi Başkanlığı ” ibareli kimlik kartı alanların kartlarını ‘Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ ibareli kartı ile değiştirmek için müracaat etmeleri gerekmektedir. Ayrıca yakın zamanda ağır engellilerin engelli kimlik kartlarında “REFAKATLİ” ibaresi yer alacağı açıklaması Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yapılmıştır. Bu konuda henüz duyuru yapılmamıştır. Bu neden ağır engelli olanların kart yenileme işlemi için bu duyuruyu beklemeleri yerinde olacaktır.
  47. FİZİK TEDAVİ SEANSLARI : Uygun rapor alındığında engelli bireyin durumunu göre devlet hastanelerinde fizik tedavi alınabilir.
  48. MUHTAÇ AYLIĞI : Annesi yada babası olmayan muhtaç çocuklar ile %40 ve üzeri engeli olan muhtaçlara, Sosyal güvencesi olmaması, Herhangi bir gelir ve aylığı bulunmaması, Mahkeme kararı veya kanunla bakım altına alınmamış olması, Gelir getirici taşınır ve taşınmaz malı olmaması veya olup da bunlardan elde edeceği aylık ortalama gelirinin bu yönetmelikle belirlenen muhtaç aylığının geçmemesi, halinde muhtaç aylığı bağlanır.